Ryzen X3D ayarları (7800X3D, 9800X3D, 7950X3D, 9950X3D): BIOS, Game Bar, çekirdek park etme

Tek chiplet'li bir 7800X3D, 7700X3D, 9800X3D ya da 9850X3D'de bu sayfanın Game Bar ve çekirdek park etme bölümleri geçerli değil: onlar bir oyunu doğru chiplet'e yerleştirmekle ilgili, bu işlemcilerde ise tek chiplet var. Senin için geçerli olan BIOS ayarları (EXPO, PBO, Curve Optimizer, SMT) sona yakın bölümde; her birinin makinende ne yaptığı burada ölçülmedi.

Elinde bir Ryzen 9 7950X3D, 7900X3D, 9950X3D ya da 9900X3D var. Bazı oyunlar aşağı yukarı incelemelerin gösterdiği gibi çalışıyor; diğerleri sekiz çekirdekli bir X3D'nin başardığının gerisinde kalıyor gibi. Ya da bir izleme aracı sen oynarken bir grup çekirdeğin hiçbir şey yapmadığını gösteriyor ve bir forum başlığı sana Game Bar'ı kapatmanı, Yüksek performans planını seçmeni ya da Windows'u yeniden kurmanı söylüyor.

Bu işlemcilerde tek chiplet'li X3D modellerinde olmayan bir şey var: iki grup çekirdek ve yalnızca birinde ek önbellek. Önbellekli grup oyunlar için düşünülen grup; bu modellerde bir oyunu oraya yerleştirmek, birlikte çalışan bir sürücünün, Game Bar'ın ve BIOS'un işi.

Ek önbellek iki chiplet'te de var mı?

Bu işlemcilerdeki çekirdekler CCD adı verilen iki chiplet üzerinde duruyor. ComputerBase'in 7950X3D testinde yığılmış ek L3 önbellek "nur auf einem der beiden CCDs", yani iki CCD'den yalnızca birinin üzerinde. Ek önbelleği taşıyan ama saat hızı daha düşük olan yonga oyunlar için kullanılıyor; sıradan uygulamalar daha yüksek saat hızına çıkan ikinci CCD'de başlıyor.

Hangi programın nereye gideceğine bir şeyin karar vermesi gerekiyor. ComputerBase'in aktardığına göre AMD'nin 7950X3D çıkışındaki cevabı, AMD 3D V-Cache Performance Optimizer sürücüsünü içeren uyarlanmış bir yonga seti sürücüsü, yeni BIOS sürümleri ve güncel bir Windows ile Xbox Game Bar uygulamasıydı. Kararın arka planda nasıl verildiğini AMD ayrıntılı olarak açıklamak istemedi. AMD'nin 8.08.12.551 yonga seti sürücüsünün sürüm notları Performance Optimizer sürücüsünü hâlâ listeliyor.

Bunun hangi masaüstü X3D modellerini kapsadığı, Ekim 2026 itibarıyla:

ComputerBase 9900X3D'yi 7900X3D gibi 6+6 çekirdekle kurulmuş olarak tanımlıyor; ek önbellek yine bunların yalnızca altısına hizmet ediyor. AMD'nin işlemci özellikleri 16 çekirdekli ve 9950X3D'nin 128 MB L3 önbelleğine sahip bir AM5 modeli daha listeliyor: iş bilgisayarları için 30 Haziran 2026'da çıkan Ryzen 9 PRO 9965X3D. Orada listelenen diğer tüm AM4 ve AM5 X3D modelleri 6 ya da 8 çekirdekli.

İki chiplet'li bir X3D'nin Game Bar'a ihtiyacı var mı?

ComputerBase'in Mart 2025 tarihli 9950X3D testinde başlığı "Die (nervige) Game Bar bleibt Pflicht" olan, yani (sinir bozucu) Game Bar'ın zorunlu kaldığını söyleyen bir bölüm var. Teste göre bir oyunun tercihen CCD0'da mı yoksa CCD1'de mi çalışacağına işletim sistemi Windows Game Bar ile birlikte karar veriyor ve Game Bar "weiterhin oftmals nicht up-to-date", yani hâlâ sıklıkla güncel değil. ComputerBase'in Windows 11 24H2 altındaki test parkurunda yer alan 19 oyundan altısının, yani neredeyse üçte birinin Game Bar üzerinden elle doğru CCD'ye atanması gerekti. Vardığı sonuç: iki chiplet'li bir X3D'nin sahipleri, Game Bar'ın çalışan oyunu oyun olarak tanıyıp tanımadığını kontrol etmeyi sürdürmek zorunda; yoksa kayda değer miktarda performans kullanılmadan kalabilir.

Diğer testler düzeltecek daha az şey buldu. ComputerBase'in 2023'teki 7950X3D testinde 14 oyunun tamamı, hiçbir müdahale olmadan baştan önbellekli chiplet'te çalıştı. GamersNexus'un 9950X3D incelemesine göre park etme düzgün çalışıyor ve işlemci fazladan iş parçacıkları yüzünden kösteklenmiyor. Testlerde farklı oyunlar kullanıldı ve 7950X3D testi iki yıl daha eski. Gösterdikleri, bir oyunun gözden kaçabileceği; ne sıklıkla kaçtığı değil.

Oyun çalışırken yapabileceklerin:

1. Oyun etkin pencereyken Game Bar'ı açmak için Windows logo tuşu + G'ye bas.
2. Game Bar'ın Ayarlar bölümünü aç. Microsoft Genel altında, Game Bar'ın öndeki uygulamayı oyun olarak görmesini sağlayan bir Bunun bir oyun olduğunu unutma onay kutusunu belgeliyor. ComputerBase altı oyununu Game Bar üzerinden elle atadı.
3. Tekrarlanabilir bir sahneyi öncesinde ve sonrasında karşılaştır. Nasıl yapılacağını benchmark'ı okumak yazısı anlatıyor.

Bir tweak rehberi Game Bar'ı kapattıysa w0a'nın Game Bar / oyun kaydı kartı Game Bar'ı ve Game DVR'ı Windows varsayılanına, yani açık durumuna döndürür.

İki chiplet'li X3D'de park edilmiş çekirdekler sorun mu?

Tek başına sorun değil. GamersNexus çalışan durumu çekirdek park etme üzerinden anlatıyor. Microsoft'un Windows Server güç ayarlama kılavuzu özelliği açıklıyor: Microsoft'a göre işlemci güç yönetimi altyapısı ile zamanlayıcı, iş parçacıklarını çalıştırabilecek çekirdeklerin sayısını dinamik olarak ayarlamak için birlikte çalışır ve park edilmiş çekirdeklere genellikle hiçbir iş parçacığı zamanlanmaz. Aynı kılavuz, Windows'un İşlemci performansı çekirdek park etme en düşük çekirdek sayısı adını verdiği plan değerini %100'e ayarlamanın park etmeyi kapattığını belgeliyor; Windows Server planlarını gösteren tablosu da Yüksek performans planında tüm çekirdeklerin park dışında olduğunu söylüyor.

AMD kararın nasıl verildiğini ComputerBase'e ayrıntılı olarak açıklamak istemediği için park etme ile önbellekli chiplet arasındaki bağ burada inceleme yapanlardan geliyor. Pratikte bu iki şey anlamına geliyor:

• İki chiplet'li bir X3D'de oyun sırasında bir chiplet'in çekirdeklerinin boşta durması tek başına bir arıza değil. Oyuncular için Görev Yöneticisi çekirdek başına yükü nasıl göreceğini gösteriyor.
• Her çekirdeği park dışında tutan bir plan ya da tweak, inceleme yapanların çalışan durum olarak tarif ettiği hâli ortadan kaldırır. Bir rehber ya da araç park etme değerlerini değiştirdiyse w0a'nın İşlemci güç ayarları kartı Windows'un kendi planlarındaki çekirdek park etme ile en düşük ve en yüksek işlemci durumu değerlerini planın varsayılanlarına döndürür.

BIOS'taki chiplet ayarı neyi değiştirir?

Aynı 7950X3D testinin ikinci sayfasında ComputerBase, Zen 4 X3D işlemciler için chiplet önceliğini değiştiren bir BIOS seçeneğini anlatıyor. Seçenek algoritmayı ayarlamana izin vermiyor. Seçtiğin şey, kararı algoritmanın mı vereceği yoksa sabit bir atamanın mı geçerli olacağı. Fabrika ayarı Auto; diğer seçenekler bekleyen işi her zaman önbellekli chiplet'e ya da her zaman frekans chiplet'ine taşıyor ve her iki durumda da AMD'nin yonga seti, BIOS ve Windows üzerinden verdiği karar atlanıyor. Sabit bir ayar yalnızca oyunlara değil, her programa uygulanır. Seçeneğin adını anakartının kılavuzunda bulursun.

X3D'ye geçtikten sonra Windows'u yeniden kurmak gerekir mi?

İlk adım olarak değil. Başka bir işlemciyle başlamış bir Windows kurulumu bilinen bir tuzaktı. GamersNexus Mart 2025'te, bir 7600X kurup sonradan 7950X3D'ye geçtiysen en kolay yolun temiz bir Windows kurulumu olacağını (bundan kaçınmanın yolları olsa da) yazdı; ona göre bu artık düzelmiş olmalı, ama GamersNexus tüm disklerini yine de birbirinden ayrı tutuyor.

ComputerBase 9950X3D çıkışında AMD'nin tarafını aktardı: AMD'ye göre yeni yonga seti sürücüsü, Windows'u her seferinde yeniden kurmadan işlemciler arasında geçiş yapmayı kolaylaştırıyor.

Yani bir değişiklikten sonra ComputerBase'in AMD'nin çözümü olarak sıraladığı her parçayı güncelle: BIOS, AMD'nin yonga seti sürücüsü, Windows ve Game Bar. Oyunlar bundan sonra da yanlış chiplet'e düşüyorsa son çare temiz bir kurulum; Stabil %1 low için sıfırdan kurulum bir işlem sırası veriyor.

9950X3D2'nin ve tek chiplet'li X3D'lerin Game Bar'a ihtiyacı var mı?

Chiplet seçimi için yok. 22 Nisan 2026'da çıkan Ryzen 9 9950X3D2 Dual Edition, AMD'nin ifadesiyle 192 MB L3 önbellekli bir "Dual AMD 3D V-Cache" işlemcisi. GamersNexus yığılmış önbelleğin bu kez iki chiplet'te de olduğunu not ediyor; ona göre bu, zamanlamayı ve çekirdek park etme durumunu basitleştiriyor. ComputerBase Game Bar seçeneğini oyunlarda hâlâ yerinde buldu, ama artık hiçbir etkisi olmadan.

Tek chiplet'li bir X3D'de yanlış yapılabilecek bir chiplet seçimi yok. ComputerBase'e göre 9800X3D'nin bunun için Game Bar'a ihtiyacı yok, çünkü tek chiplet varken doğru ya da yanlış bir seçim olmuyor. GamersNexus 2023'te 7800X3D için aynısını söyledi: ona göre tek bir CCD, iki CCD'li 7950X3D gibi bir işlemciye kıyasla zamanlamayı kolaylaştırıyor ve kurulumu basitleştiriyor.

7800X3D ya da 9800X3D'de hangi BIOS ayarları kullanılmalı?

7800X3D, 7700X3D, 9800X3D ya da 9850X3D'de sorulan ayarlar EXPO, PBO, Curve Optimizer ve SMT; hiçbirinin burada ölçülmüş en iyi bir değeri yok. w0a BIOS ayarlarını değiştirmez: Windows'un içinde çalışır ve firmware'in bildirdiğini, örneğin bir bellek profilinin açık olup olmadığını, yalnızca okur. Aşağıdaki her ayar BIOS'tan açılır ve yine BIOS'tan kapatılır; menünün adını anakartının kılavuzu verir. AMD'nin kendi belgelerinin her biri için söyledikleri:

• EXPO "belleğim etiketteki hızında mı?" sorusunun cevabı. AMD onu soket AM5'teki Ryzen işlemciler için bellek hız aşırtması (overclock) olarak tanımlıyor (AMD) ve AMD'nin özellik sayfaları onu üçü için de listeliyor. Nasıl kontrol edip test edeceğini RAM'in etiketteki hızında mı? anlatıyor.
• PBO (Precision Boost Overdrive) "işlemci fabrika sınırlarının ötesine geçebilir mi?" sorusunun cevabı. Ryzen Master kullanıcı kılavuzuna göre bu mod işlemcinin varsayılan altyapı sınırlarının ötesine, anakartın sınırlarına kadar çıkmasına izin veriyor. Özellik sayfaları onu üçü için de listeliyor.
• Curve Optimizer "işlemci daha düşük voltajla çalışabilir mi?" sorusunun cevabı. Aynı kılavuza göre voltaj/frekans eğrisini daha düşük voltajları (negatif değerleri) kapsayacak biçimde kaydırıyor ve daha yüksek ofset değerleri sistem kararlılığı sorunlarına yol açabiliyor. Özellik sayfaları "Curve Optimizer Voltage Offsets" satırını üçü için de listeliyor.
• SMT (eşzamanlı çoklu iş parçacığı) "çekirdek başına iki iş parçacığı mı, bir mi?" sorusunun cevabı. AMD bu işlemcilerin her birini 8 çekirdek ve 16 iş parçacığıyla listeliyor. Bu sitenin onu kapatmanı neden söylemediğini Stabil %1 low için sıfırdan kurulum anlatıyor.

Farkları, AMD'nin özellik listesine göre: 9800X3D "Unlocked for Overclocking" (hız aşırtmaya açık) olarak listeleniyor; 7800X3D ve 7700X3D'de o satır boş, PBO ve Curve Optimizer ise yine listeleniyor. AMD'nin AM4 soketli 5800X3D sayfası EXPO, PBO ve Curve Optimizer'dan hiçbirini listelemiyor. AMD'nin kılavuzu ayrıca fabrika işlemci, bellek ve voltaj ayarlarını değiştirmenin AMD ürün garantisini geçersiz kıldığını söylüyor. Bunlardan herhangi birinin senin makinende ne yaptığı burada ölçülmedi: yukarıdaki gibi aynı sahneyi öncesinde ve sonrasında kullan.

X3D'de neler işe yaramaz?

• İki chiplet'li bir X3D'de Game Bar'ı kapatmak. ComputerBase onu bu işlemciler için zorunlu sayıyor, çünkü bir oyunun chiplet seçimi onunla birlikte yapılıyor.
• Her çekirdeği park dışında tutmak. Microsoft bir planın park etmeyi nasıl kapattığını belgeliyor; inceleme yapanlar park etmeyi bu yongalarda çalışan durum olarak tarif ediyor.
• Genel bir çözüm olarak BIOS'ta tek bir chiplet'i zorlamak. Makinedeki her program için AMD'nin kararını atlar.
• Tek bir koşuya göre karar vermek. Aynı sahneyi kullan, tek bir şeyi değiştir ve karşılaştır.

Sık sorulan sorular

7800X3D ya da 9800X3D'de PBO açık mı olmalı?

PBO'nun senin makinende ne yaptığı ölçülmediği için burada bir ayar önerilmiyor. AMD'nin Ryzen Master kullanım kılavuzu, bu modun işlemciyi varsayılan altyapı sınırlarının ötesinde, anakartın sınırlarına kadar çalıştırdığını ve fabrika ayarlarını değiştirmenin AMD ürün garantisini geçersiz kıldığını söylüyor. Denersen aynı sahneyi önce ve sonra karşılaştır.

X3D'de Curve Optimizer ile undervolt yapmak güvenli mi?

Risksiz değil: AMD'nin Ryzen Master kullanım kılavuzu, yüksek ofsetlerin sistem kararlılığı sorunlarına yol açabileceğini ve fabrika voltaj ayarlarını değiştirmenin AMD ürün garantisini geçersiz kıldığını söylüyor. Bir ofsetin senin işlemcinde ne yaptığı burada ölçülmedi; birini kalıcı yapmadan önce kararlılığı test et ve aynı sahneyi karşılaştır.

7800X3D ya da 9800X3D'de takılma nasıl düzeltilir?

Başka herhangi bir PC'deki gibi: tek chiplet'li bir X3D'de yanlış yapılacak bir chiplet seçimi yok, bu yüzden önce gelen X3D'ye özgü bir adım da yok. Gerçek sebebi nasıl bulacağını Windows 11'de oyunlar neden takılıyor, o oyunu da CS2'de düşük FPS ve takılma anlatıyor.

X3D için AMD yonga seti sürücüsü gerekli mi?

İki chiplet'li bir modelde evet: ComputerBase'in aktardığına göre AMD'nin çözümü, 3D V-Cache Performance Optimizer sürücüsünü içeren bir yonga seti sürücüsü; yanında yeni BIOS sürümleri, güncel bir Windows ve Game Bar. İşlemci değiştirdikten sonra başka bir şeye geçmeden bu dördünü de güncelle.

İki chiplet'li X3D'de Yüksek performans güç planı kullanılmalı mı?

Çözüm olarak değil: Microsoft'un Windows Server planları tablosunda Yüksek performans tüm çekirdekleri park dışında tutuyor; bu da inceleme yapanların bu işlemcilerde çalışan durum olarak anlattığı şeyi ortadan kaldırıyor. Kendi varsayılan değerlerini koruyan bir plan kullan; bir araç bunları değiştirdiyse İşlemci güç ayarları kartı geri koyar.

İlgili

• Game Bar / oyun kaydı
• İşlemci güç ayarları
• Stabil %1 low için sıfırdan kurulum
• Oyunlarda Intel P-core ve E-core
• Oyuncular için Görev Yöneticisi